ویروس پاپیلومای انسانی HPV عامل یکی از شایعترین بیماریهای آمیزشی در دنیاست. این ویروس بیش از صد نوع دارد که چهل نوع آن در ناحیه تناسلی ایجاد بیماری میکند.
این ویروس به قدری شایع است که میتوان گفت تقریبا هر مرد یا زنی در طول عمر خود با این ویروس در تماس قرار میگیرد.
بسیاری انواع این ویروس بیخطر هستند و در بسیاری از موارد (۹۰%) بدون ایجاد هیچ آسیبی خود به خود در طی دو سال از بین میروند.
بسیاری موارد HPV بدون علامت هستند و فرد از آلودگی خود بیخبر میماند. تنها بعضی انواع HPV ایجاد زگیل تناسلی میکنند. زگیل تناسلی ممکن است خودبخود خوب شود، بدون تغییر باقی بماند یا اینکه گسترش پیدا کند و عفونی شود. زگیل تناسلی شایعترین بیماری آمیزشی است که در تشخیص پزشکی شناسایی میشود. تقریبا تمام موارد زگیل تناسلی را گونههای ۶ و ۱۱ ایجاد میکنند که عامل سرطان دهانه رحم نیستند. گونههای ۱۶ و ۱۸ بیشترین نقش را ایجاد سرطان دهانه رحم دارند.
راه انتقال این ویروس پوست و مخاط (پوشش مرطوب اعضای داخلی بدن) است. مهمترین راه تماس جنسی است، به ویژه از راه واژن و مقعد. انتقال ویروس از راه دهان هم امکانپذیر است.
در موارد کمی تماس با پوست اطراف ناحیه تناسلی (بدون دخول) یا تماس اعضای تناسلی (بدون دخول) میتواند باعث انتقال بیماری شود. موارد نادر انتقال مادر به جنین هم دیده شده است.
کاندوم مانع از انتقال ویروس میشود، مگر آنکه ویروس از پوست ناحیهای که کاندوم نمیپوشاند منتقل شود. بنابراین توصیه می شود از ابتدای رابطه جنسی از کاندوم استفاده شود و این کار تا پیش از دخول به تاخیر انداخته نشود.
– HPV با سرطان دهانه رحم مرتبط است. تقریبا در تمام مبتلایان به سرطان دهانه رحم این ویروس پیدا میشود. این ویروس در ابتلا به سرطان مقعد، دهان و گلو و سرطان پروستات هم نقش دارد.
– این ویروس درمان ندارد یعنی نمیتوان با دارو آن را در بدن از بین برد و ریشه کن کرد، اما برای عوارض آن درمان وجود دارد.
– برای پیشگیری از این آلودگی واکسن وجود دارد، توصیه میشود هم خانمها و هم آقایان از واکسن چهارگانه HPV (گارداسیل) استفاده کنند (سه نوبت). این واکسن از زگیل تناسلی، سرطان دهانه رحم، سرطان مقعد، سرطان آلت تناسلی زنان و مردان که به ویروس ربط دارند پیشگیری میکند.
– توصیه میشود تمام مردان و زنانی که از نظر جنسی فعال هستند این واکسن را تزریق کنند.
– در ایران آمار کشوری از شیوع این ویروس به خصوص در مورد آقایان وجود ندارد. بیشتر تحقیقات انجام شده درباره رابطه ویروس با سرطان دهانه رحم بوده است. اما تحقیقات موجود رقمی بین ۵ تا ۱۳ درصد جمعیت زنان را به این ویروس آلوده میدانند که با متوسط شیوه جهانی (۹ تا ۱۳ درصد) مطابقت دارد. با این حال برخی تحقیقات به این نتیجه رسیدهاند که شیوع در ایران پایین تر از متوسط در خاورمیانه و دنیاست.
– اگر شیوع این ویروس به اندازه شیوع جهانی آن باشد به سادگی میتوان فهمید که افراد آلوده در ایران تعدادشان باید بسیار بیشتر از یک میلیون نفر باشد.
– برای پیشگیری از این بیماری، شستشوی مناسب نواحی تناسلی پیش و بعد از رابطه جنسی با آب و صابون، استفاده از کاندوم از ابتدای رابطه جنسی و پرهیز از داشتن شرکای جنسی متعدد بسیار مهم است.
– در کسانی که به این ویروس آلوده شدهاند به ویژه خانمها آزمایش موسوم به پاپ اسمیر باید بسیار جدی گرفته شود. تست HPV را میتوان همراه پاپ اسمیر انجام داد.
– سرطان دهانه رحم مهمترین خطری است که زنان آلوده به ویروس HPV را تهدید میکند. پاپ اسمیر که بدون درد و خونریزی است باعث میشود سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه شناسایی شود که در این موارد به راحتی قابل درمان است.
– در ایران معمولا پاپ اسمیر را بعد از ازدواج از سن ۲۱ سالگی، سالی یک بار انجام میدهند و اگر سه سال این تست منفی بود بعد هر دو تا سه سال یکبار انجام میدهند.
– در راهنمای بالینی سلامت وزارت بهداشت به تمام زنان توصیه شده از سن ۳۰ سال به بعد هر پنج سال یکبار تست پاپ اسمیر بدهند و اگر ۱۵ سال متوالی نتیجه تست منفی بود میتوان تا ۶۰ سالگی هر ۱۰ سال یکبار این تست را انجام داد.
– در خانمی که به HPV آلوده شده بهتر است هر شش ماه یکبار پاپ اسمیر انجام داد.
– در تحقیقی در ایران بر روی والدینی که کودکان مدرسهای دارند، ۷۶ درصد پدران و مادران درباره HPV هیچ اطلاعی نداشتند.
– زگیل تناسلی با تبخال تناسلی فرق دارد، تبخال تناسلی را ویروسی که همخانواده تبخال صورت ایجاد میکند.
زگیلها زائدههای پوستی هستند که از تماس مستقیم پوست با نوعی ویروس به نام ویروس پاپیلومای انسانی ایجاد میشوند. این ویروس به خارجیترین لایهی پوست حمله میکند و باعث رشد غیرعادی و سریع سلولهای پوست میشود. از آنجایی که ویروس HPV تنها به خارجیترین لایهی پوست حمله میکند، باعث بروز عفونت نمیشود. در صورتی که این ویروس، از طریق بریدگی یا خراشیدگی روی پوست، به سلولهای زیر لایهی سطحی پوست نفوذ کند، باعث تشکیل زگیل در این قسمتها میشود. زگیل آبکی یا مولوسکوم نیز یک نوع عفونت ویروسی است که باعث ایجاد جوشهای کوچک بر روی پوست میشود.
ممکن است چند ماه طول بکشد تا یک زگیل به اندازهی کافی رشد کند تا قابل رویت باشد. بسته به وضعیت سیستم ایمنی شما ممکن است بدنتان به میزان کمتر یا بیشتری پذیرندهی ویروس HPV باشد. به همین دلیل، در صورت ضعیف بودن سیستم ایمنی بدنتان، شما بیشتر در معرض خطر ابتلا به زگیل هستید. به طور کلی، زگیلها در میان افراد مسن کمتر شایع هستند چرا که این افراد کمتر مستعد ابتلا به HPV میباشند. در اکثر موارد، کودکان و جوانان به زگیل مبتلا میشوند.
زگیلهایی که به تازگی روی پوست شکل گرفتهاند، بسیار راحتتر از زگیلهای قدیمی رشد میکنند. ممکن است بر اثر تماس زگیلهای موجود در ناحیه از بدن شما با سایر نواحی بدنتان، این نواحی نیز به این ویروس آلوده شووند، بنابراین بسیار مهم است که به این موضوع توجه داشته باشید و خطر گسترش ویروس را تا جای ممکن کاهش دهید. برخی از مشکلات پوستی ممکن است ظاهری شبیه به زگیل داشته باشند، از جمله: برخی از انواع سرطان پوست، میخچه، تگهای پوستی (زوائد گوشتی پوست) و برخی زائدههای غیر سرطانی پوست.
زگیلها از شخصی به شخص دیگر سرایت میکنند. احتمال سرایت زگیلهای مسطح و زگیلهای روی دست و پا کمتر است اما به نظر میرسد زگیل تناسلی از سایر زگیلها، مسریتر هستند. بسیار مهم است که در صورت ابتلا به زگیلهای آلت تناسلی، برای جلوگیری از انتقال آن به شریک جنسی خود، بسیار احتیاط کنید. به نظر میرسد که برخی از افراد بسیار راحتتر از دیگران به ویروس زگیل مبتلا میشوند، درست همانطور که برخی افراد راحتتر از دیگران سرما میخورند. در صورتی که روی پوست، بریدگی یا خراشیدگی وجود داشته باشد یا ریشهی ناخن ها کنده شده باشد، ویروسهای زگیل بسیار راحتتر به پوست نفوذ میکنند.
شیوع بالای عفونت های تناسلی با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که عامل ایجاد زگیل تناسلی مردان و زنان وسرطان های مرتبط با آن می باشددرجوانان فعال از نظر جنسی یک مشکل بزرگ است،زیرا روش درمانی مٶثر ضد ویروسی ونیز روش مٶثری جهت جلوگیری از انتقال آن بجزاحتیاط جنسی و واکسیناسیون وجود ندارد و اکثر درمان های آن جهت از بین بردن ضایعات یا افزایش پاسخ ایمنی سلولی می باشد.واکسن(HPV)که برپایۀ ذرات شبیه ویروس ساخته شده است روش مۇثری جهت پیشگیری از زگیل تناسلی وسرطان های مربوط به ولو،واژن سرویکس مقعد و آلت می باشد.
علّت عودشایع در زگیل تناسلی آن است که در پوست نرمال اطراف ضایعات زگیل نیز ذرات حاوی DNAویروسHPV وجود دارد وسلول های بنیادی لایۀ اپی درم پوست و مخاط(Stem cell)ها همانند مخزنی جهت ذرات ویروسی عمل می کنند.شیوع زگیل تناسلی و عفونت سرویکس با ویروسHPV در بین کشورهای مختلف متفاوت و متاسفانه در ایران نیز به سرعت درحال گسترش می باشد.این شیوع در بین خانمهای جوان۴۵-۲۰%ذکر می شود ولیکن در ایران آمار دقیقی ازآن وجود ندارد.
مقاربت در سنین پایین تر،تعداد شرکای جنسی در طول زندگی ونیز تعداد شرکای جنسی طرف مقابل ازعوامل افزایش دهندۀ شیوع آن و یک هشدار به حساب می آید.دقّت درفهم تفاوت بین عفونی شدن با ویروس،عفونت نهفته،عفونت پایدار باHPV ونیز عفونتهای علامت دار با زگیل تناسلی مسٲله ی مهمی می باشد که در صورت عدم دقت به آنها ودرک نا صحیح از آن باعث سردرگمی بیماران و خوانندگان مطالب در این موضوع وگاهٲ ایجاد استرس های نابه جا درآنان می گردد.خوشبختانه امروز با تست PCR که دقیق ترین روش شناسایی و تعیین نوع ویروس HPV (عامل ایجاد زگیل تناسلی) است ،می توان نسبت به وجود و تیپ ویروس با دقت زیاد پی برد.
اکثر عفونتهای تناسلی(نه ضایعات زگیلی)خود به خود بهبود می یابد به طوری که حتیDNA ویروس نیز توسط روشPCRقابل شناسایی نخواهدبود وپایداری عفونت در۳۰%موارد بعد از یکسال وتنها۹% موارد پس از۲سال تحت نظر قرار گرفتن مشاهده می شودواین عفونت پایدار با گونه های پرخطر HPVمهمترین ریسک فاکتور برای سرطان دهانۀ رحم میباشد؛البته توجه داشته باشیداولا برای ایجادکانسر عفونت پایدار وطولانی بمدت وپس از سال ها لازم بوده وضمنا این عفونت شرط لازم برای حدود۵۰% سزطان ها می باشد و وجود عوامل مستعدکنندۀ دیگری از جمله سیگار کشیدن ویا رفتارهای پرخطرجنسی نیز به آن کمک می کنندبنابراین شناسایی یکبارHPVپر خطر در یک فرد به معنای ابتلای ۱۰۰% به سرطان سرویکس و یا سایر سرطان های مرتبط نبوده وفقط پیگیری های بعدی را مطالبه مینماید، ضمن اینکه منفی شدن تست PCR برای آن تیپ ویروس در نوبت های بعدی دور از انتظارنیست.
برای تقریب به ذهن در نظر بگیرید که رابطه ی بین سیگار و سرطان ریه انکار نا پذیر است ولی آیا هر فردی که سیگار می کشد حتما به سرطان ریه مبتلا می شود؟بنابراین کسانی که به این ویروس آلوده می باشند ضمن پرهیز از نگرانی نابجا باید موردپایش مستمر و تحت نظر متخصصین مجرب در این زمینه قرار گیرند.
نکته دیگر اینکه هیچ مدرکی دال بر انتشار خونیHPVوجود ندارد وبه همین دلیل در مبتلایان به عفونت های تناسلی آنتی بادی های اختصاصی با تیتر پایین وسیر کاهش یابنده وجود دارد وممکن است سالها پس از بهبودی نیز باقی بماند لذا از این آزمایشات جهت تشخیص عفونت در افراد استفاده نشده و صرفا جهت تعیین شیوع این ویروس دربین جمعیت ها به کار می رود.
سرطان سرویکس(دهانه ی رحم)،دومین سرطان شایع در زنان می باشد که در مراحل اولیه بدون علائم است و تنها در مراحل پیشرفته همراه با درد می باشد.تقریبامنشاء تمام انواع سرطانهای دهانه ی رحم ویروسHPVیا همان ویروس ایجاد کننده ی زگیل تناسلی می باشد.سرطان سرویکس یک بیماری قابل علاج است.بررسی تداوم وجودHPV به خصوص انواع پر خطر نشانگر مفیدی جهت ارزیابی ریسک سرطان دهانه ی رحم می باشد.خوشبختانه امروزه با وجود روش های آزمایشگاهی پیشرفته( PCR)جهت کشف HPV(ویروس پاپیلوم انسانی)غرباگری این سرطان در مراحل بسیار اولیه قابل انجام می باشد.
قابل ذکر است که انجام نمونه گیری از مردان وزنان وحتی دختران باکره به روش های غیر تهاجمی وفقط بابرداشتن تنها مقداری از ضایعه ویا حتی ترشحات پیشابراه،واژنیال و یا وستیبول قابل انجام بوده و به روشPCR در آزمایشگاه های معتبر نسبت به تعیین بود و نبود ونیز تایپ آن از نظر کم خطر و یا پرخطر بودن اقدام می گردد.
لذا با توجه به اینکه تجارب بالینی تشخیصی به همراه انجام آزمایش دقیقPCRونیز انتخاب راهکار درمان هر فرد مبتلا به زگیل تناسلی و یا مشکوک به آن متناسب بانوع:محل وشرایط بیمار راهگشای بیماران مبتلا به این بیماری می باشد .